Treść

We wtorek, 15 września br. w Gdańsku odbyła się uroczysta gala ogólnopolskiego konkursu „Zabytek Zadbany 2026”. Zespół zamkowo-parkowy otrzymał nagrodę w kategorii „Rewaloryzacja przestrzeni kulturowej i krajobrazu”, którą w zabytkowych przestrzeniach Centrum św. Jana odebrał Burmistrz Suchej Beskidzkiej Stanisław Lichosyt.

„Zabytek Zadbany” to konkurs Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Generalnego Konserwatora Zabytków, organizowany przez Narodowy Instytut Dziedzictwa, którego historia sięga 1975 roku. Od pięciu dekad wskazuje i promuje najlepsze przykłady opieki nad polskim dziedzictwem – od prac konserwatorskich i restauratorskich, po rewaloryzację zabytkowych przestrzeni i ich odpowiedzialne użytkowanie.  W tegorocznej edycji do ostatecznej oceny jury zakwalifikowało 49 obiektów spośród wszystkich zgłoszeń z całej Polski. Komisja konkursowa dokonała analizy zakresu i jakość przeprowadzonych prac, sposobu ochrony wartości historycznych oraz funkcjonowania zabytkowych obiektów i przestrzeni. Na szczególną uwagę zasługuje również sposób przeprowadzenia oceny. Członkowie jury odwiedzili wszystkie zakwalifikowane miejsca, w tym Suchą Beskidzką, dzięki czemu mogli bezpośrednio zapoznać się z efektami wieloletnich prac. Ocenie poddano nie tylko dokumentację konkursową, ale również rzeczywisty stan historycznego założenia – renesansowego zamku, zabytkowego parku i oranżerii – oraz sposób jego obecnego użytkowania. Rozstrzygnięcie konkursu nastąpiło 29 maja 2026 roku. Wówczas oficjalnie ogłoszono wyniki tegorocznej edycji. Gmina Sucha Beskidzka otrzymała nagrodę za wieloletnią i profesjonalną realizację prac konserwatorskich, budowlanych i badawczych dzięki którym nasz „Mały Wawel” wraz z otoczeniem prezentuje się dziś znakomicie.

Historia kompleksowej odnowy zespołu zamkowo-parkowego rozpoczęła się niezwłocznie po wykupieniu go od spadkobierców przedwojennych właścicieli przez Miasto Sucha Beskidzka w 2016 roku. Od tamtego czasu konsekwentnie realizowane są kolejne etapy prac w trosce o zachowanie go w jak najlepszym stanie dla przyszłych pokoleń, a przede wszystkim szerokie udostępnienie społeczeństwu. Zakres wykonanych prac jest ogromny i obejmował specjalistyczne prace konserwatorskie, restauratorskie i budowlane. Wymieniono pokrycie dachowe z elementami konstrukcji, a zawilgocony obiekt został odwodniony, odgrzybiony z wykonaniem specjalistycznych izolacji. Wszystkie okna zostały wymienione na nowe z zachowaniem poprzedniej formy i stylu. Wykonano  nowe tynki renowacyjne z odtworzeniem historycznych detali architektonicznych zdobiących zamek. Gruntownej rekonstrukcji poddano elementy kamienne, w tym kolumny i ozdoby, posadzki z piaskowca i wiele innych.  W parku zamkowym odrestaurowano m.in. wszystkie mostki z elementów kamiennych z uporządkowaniem historycznej zieleni. W kolejnych etapach odbudowana została oranżeria oraz wykonano nowe ogrzewanie zamku.

Dziś „Mały Wawel” jest przestrzenią, w której zachowane dziedzictwo pozostaje częścią współczesnego życia miasta. Zamek zachował swój historyczny charakter, park jest dostępny dla mieszkańców i odwiedzających, a odnowionej oranżerii nadano nowe funkcje, w tym rekreacyjne. Zamek jest pięknie oświetlony, a wykonana iluminacja nocą wspaniale eksponuje jego bryłę tworząc niezwykły nastrój.

Ogólnopolska nagroda „Zabytek Zadbany 2026” jest tym samym docenieniem wielu lat konsekwentnej pracy przy „Małym Wawelu” – od momentu przejęcia zespołu przez Miasto Sucha Beskidzka, przez kolejne etapy jego odnowy, aż po przywrócenie mu niezwykłych walorów i właściwego miejsca w przestrzeni miasta. To zdecydowane potwierdzenie, że wieloletnie prace i troska samorządu o zespół zamkowo-parkowy zostały dostrzeżone nie tylko w wymiarze lokalnym czy regionalnym, ale również na arenie ogólnopolskiej.  

                                                                                               Lucyna Steczek