Treść

Zespół zamkowo-parkowy w Suchej Beskidzkiej został uhonorowany tytułem laureata ogólnopolskiego konkursu „Zabytek Zadbany 2026” – jednego z najbardziej prestiżowych wyróżnień w dziedzinie ochrony dziedzictwa kulturowego, przyznawanego przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Generalnego Konserwatora Zabytków. Wniosek do konkursu złożył Burmistrz Suchej Beskidzkiej Stanisław Lichosyt, dla którego troska o zachowanie i przywrócenie dawnej świetności tej wyjątkowej rezydencji od lat pozostaje jednym z priorytetów działań samorządu.

Celem konkursu jest promocja najlepszych wzorów opieki nad zabytkami oraz upowszechnianie przykładów prawidłowo prowadzonych prac konserwatorskich, restauratorskich i budowlanych, odpowiedzialnego użytkowania obiektów zabytkowych oraz działań pozwalających zachować ich historyczne wartości dla przyszłych pokoleń. W tegorocznej edycji konkursu zgłoszono 49 obiektów z całej Polski, spośród których jury złożone z ekspertów w dziedzinie ochrony i konserwacji zabytków, wyłoniło 11 laureatów i 9 wyróżnionych. W kategorii „Rewaloryzacja przestrzeni kulturowej i krajobrazu” najwyższe uznanie zdobył właśnie zespół zamkowo-parkowy w Suchej Beskidzkiej, którego właścicielem jest Miasto Sucha Beskidzka. Warto podkreślić, że ocenę poprzedziła wizytacja konkursowa. Członkowie jury odwiedzili Suchą Beskidzką, aby osobiście zapoznać się z efektami przeprowadzonych prac, sposobem użytkowania obiektu oraz stanem całego założenia, obejmującego zamek, park i oranżerię. Tym większą wartość ma przyznany tytuł, będący efektem nie tylko analizy dokumentacji, ale także bezpośredniej oceny tego miejsca. To wyróżnienie ma wymiar szczególny. Stanowi bowiem potwierdzenie, że konsekwentna, odpowiedzialna i dalekowzroczna opieka nad dziedzictwem może przynosić rezultaty wyznaczające standardy w skali całego kraju. Najnowsza historia suskiego zamku, nazywanego „Małym Wawelem”, stanowi przykład rzadko spotykanego w Polsce modelu opieki nad zabytkiem tej klasy. Niewiele jest obiektów tej rangi pozostających w rękach samorządu miejskiego, a jeszcze mniej takich, które dzięki konsekwentnie realizowanej wizji odzyskały dawną świetność i stały się ogólnodostępną przestrzenią życia kulturalnego. Dziesięć lat temu, kierując się troską o zachowanie zabytku dla przyszłych pokoleń oraz potrzebą jego szerokiego udostępnienia mieszkańcom i odwiedzającym, miasto podjęło decyzję o wykupieniu zespołu zamkowo-parkowego od spadkobierców przedwojennych właścicieli. Dzięki determinacji Burmistrza Miasta Stanisława Lichosyta oraz konsekwentnie realizowanej wizji przywrócenia temu miejscu należnej mu rangi rozpoczął się jeden z najbardziej kompleksowych procesów rewaloryzacji zabytku renesansowego w Polsce. Przeprowadzona renowacja objęła niezwykle szeroki i wymagający zakres specjalistycznych prac konserwatorskich, restauratorskich i budowlanych. Odnowiono bryłę zamku wraz z jego historycznymi detalami architektonicznymi, przeprowadzono niezbędne prace zabezpieczające i konstrukcyjne oraz przywrócono dawny blask wielu cennym elementom wystroju i wyposażenia. Równie starannie zadbano o pozostałe części historycznego założenia. W parku zamkowym odrestaurowano kamienne mostki i uporządkowano historyczną zieleń, natomiast oranżeria odzyskała swoją estetykę i funkcjonalność, ponownie stając się integralną częścią zespołu zamkowo-parkowego. Całość dopełnia subtelna iluminacja, która po zmroku wydobywa piękno i majestat tego szczególnego miejsca. Dziś Zespół zamkowo-parkowy w Suchej Beskidzkiej uznawany jest za jeden z najlepiej odrestaurowanych i zarządzanych zabytkowych kompleksów w Polsce. Pozostaje miejscem tętniącym życiem – otwartym, gościnnym i dostępnym. Pełni funkcje muzealne, edukacyjne, społeczne i kulturalne, będąc przestrzenią spotkań, wydarzeń, poznawania historii i budowania więzi z lokalnym dziedzictwem.

Przyznany tytuł „Zabytek Zadbany 2026” jest czymś więcej niż prestiżowym wyróżnieniem. To ogólnopolskie potwierdzenie, że wizja, odpowiedzialność i konsekwencja mogą ocalić to, co najcenniejsze, przywracając zabytkom ich dawny blask i nadając im nowe znaczenie. Historia Zamku Suskiego pokazuje, że samorząd może być nie tylko gospodarzem, lecz także strażnikiem dziedzictwa najwyższej próby – takim, który potrafi z niezwykłą skutecznością połączyć szacunek dla przeszłości z myśleniem o przyszłości. „Mały Wawel” w Suchej Beskidzkiej nie jest dziś jedynie świadkiem historii. Jest jej żywą kontynuacją i jednym z najpiękniejszych dowodów na to, że troska o dziedzictwo może stać się dziełem wyjątkowym – inspirującym i podziwianym w całej Polsce.

Uroczyste wręczenie nagród i wyróżnień laureatom konkursu „Zabytek Zadbany 2026” odbędzie się w dniach 15–16 września 2026 roku w Centrum św. Jana w Gdańsku.

Lucyna Steczek

Wniosek konkursowy "ZESPÓŁ ZAMKOWO – PARKOWY W SUCHEJ BESKIDZKIEJ"