Treść

Wydana przez Muzeum Miejskie Suchej Beskidzkiej książka „Pokolenia Żydów ziemi suskiej. Od XIX wieku do Zagłady” autorstwa dr Jadwigi Sobczuk jest ważnym głosem w sprawie odpowiedzialnego i pogłębionego podejścia do historii regionu. Publikacja została sfinansowana przez gminę Sucha Beskidzka, Powiat Suski oraz gminy Zembrzyce i Stryszawa. Promocja książki, która odbyła się 9 stycznia w Sali Rycerskiej Zamku Suskiego była wydarzeniem wyraźnie wykraczającym poza standardowy kalendarz lokalnych inicjatyw kulturalnych.

Spotkanie otworzył dyrektor Muzeum Miejskiego Andrzej Peć, nadając wydarzeniu szeroki i pogłębiony kontekst historyczny. Przypomniał, że do 1939 roku Polska była największym skupiskiem ludności żydowskiej w dziejach diaspory, obejmującym nawet 80 procent wszystkich Żydów żyjących na świecie. Przez blisko tysiąc lat Żydzi rozwijali tu własną kulturę, religię i życie społeczne, współtworząc pejzaż cywilizacyjny Rzeczypospolitej. Jak zaznaczył, była to historia złożona – naznaczona konfliktami i napięciami, ale również wzajemnymi wpływami, dialogiem oraz codziennym współistnieniem, którego nie sposób pominąć bez zubożenia obrazu przeszłości.

Szczególne miejsce w tej narracji zajęła Sucha, od 1964 roku Sucha Beskidzka – miasto wielu przenikających się światów. Obok kultury góralskiej, wywodzącej się z osadnictwa wołoskiego, kultury dworskiej związanej z renesansową rezydencją magnacką oraz kultury mieszczańskiej, istniała tu także silna i znacząca kultura żydowska. Po II wojnie światowej zniknęła ona całkowicie z przestrzeni społecznej miasta, pozostawiając po sobie jedynie ślady w archiwach, dokumentach, relacjach i nielicznych pamiątkach. Publikacja Muzeum Miejskiego wydobywa te ślady z niepamięci i nadaje im należne miejsce w lokalnej historii.

Autorka książki, dr Jadwiga Sobczuk – historyk, nauczycielka w Liceum Ogólnokształcącym im. Marii Skłodowskiej-Curie w Suchej Beskidzkiej oraz wykładowczyni akademicka – skoncentrowała swoją pracę przede wszystkim na człowieku. Losy rodzin, codzienne życie, relacje sąsiedzkie oraz wspomnienia świadków minionych czasów tworzą narrację, która daleka jest od akademickiej suchości. Dzięki temu czytelnik otrzymuje nie tylko rzetelne opracowanie historyczne, lecz także poruszającą opowieść o świecie, który jeszcze niedawno współtworzył lokalną rzeczywistość.

Podczas prelekcji dr Jadwiga Sobczuk przybliżyła również realia życia w przedwojennej Galicji, ukazując bogactwo obrzędowości i różnorodność kulturową społeczności żydowskiej – często nieznaną współczesnym mieszkańcom regionu. Jej wystąpienie miało charakter zarówno naukowy, jak i refleksyjny, stając się przypomnieniem o wspólnym dziedzictwie Suchej Beskidzkiej, Zembrzyc, Stryszawy i okolicznych miejscowości.

Wydanie przez Muzeum Miejskie Suchej Beskidzkiej książki „Pokolenia Żydów ziemi suskiej. Od XIX wieku do Zagłady” jest aktem odpowiedzialności wobec historii, której nie wolno upraszczać ani przemilczać. To także przypomnienie, że pamięć nie jest abstrakcją – wymaga instytucji, ludzi, decyzji i odwagi. Bez nich znika. A wraz z nią znika część nas samych.

Publikacja w cenie 65 zł jest dostępna w kasie Muzeum Miejskiego przy ul. Zamkowej 1.

Wojciech Ciomborowski