Treść

Troska o dziedzictwo kulturowe to jeden z fundamentów działań samorządu Suchej Beskidzkiej. Od lat miasto konsekwentnie dba nie tylko o najbardziej rozpoznawalne zabytki, z Zamkiem Suskim na czele, ale również o te skromniejsze, często niedoceniane elementy krajobrazu, które współtworzą lokalną tożsamość. Wśród nich szczególne miejsce zajmują przydrożne kapliczki – ciche świadectwa historii, wiary i codziennego życia dawnych mieszkańców. Jednym z ostatnich przykładów takiej dbałości jest gruntowna renowacja kapliczki z figurą Matki Bożej z Dzieciątkiem przy ul. Wiosennej, dzięki której obiekt odzyskał swój dawny wygląd.

Kapliczki, które można znaleźć we wszystkich zakątkach Małopolski, stanowią ważny element krajobrazu kulturowego naszego regionu. Są one nie tylko świadectwem wiary, ale też zachwycającymi przykładami sztuki ludowej. Na przestrzeni lat wznoszone były również dla upamiętnienia ważnych wydarzeń historycznych czy postaci. Tym samym łączą one przeszłość z teraźniejszością. Jednym z takich obiektów jest kapliczka z figurą Matki Bożej z Dzieciątkiem przy ul. Wiosennej, wystawiona w 1893 roku przez Tomasza Kozika wraz z żoną Anną na cześć i chwałę Pana Boga jako dowód wdzięczności za szczęśliwy powrót fundatora do domu, po tym jak został powołany do wojska austriackiego w przymusowej brance. Pieniądze na ten cel pożyczył od ks. Ledóchowskiego, brata św. Urszuli Ledóchowskiej, co stanowi z jednej strony wyraz wielkiej wiary, ale i wspomnianej wdzięczności.

Kapliczka stoi w centrum niewielkiego placyku wyłożonego płytami chodnikowymi. Na wysokim, rozbudowanym postumencie umieszczonono rzeźbę Matki Bożej z Dzieciątkiem, osłoniętą blaszanym daszkiem wspartym na czterech spiralnych podporach. Przedstawienie łączy cechy kilku typów ikonograficznych: Matki Bożej Różańcowej, Królowej Świata oraz Niepokalanie Poczętej. Maria ukazana została w pozycji stojącej, z różańcem w dłoni i Dzieciątkiem na ręku, stojąc na półkuli oplecionej przez węża z jabłkiem – symbol zwycięstwa nad grzechem pierworodnym. Chrystus wykonuje gest błogosławieństwa i trzyma królewskie jabłko. Dwukondygnacyjny postument zdobią płyciny z płaskorzeźbami: św. Tomasza w geście błogosławieństwa oraz sceną nauczania Marii przez św. Annę, uzupełnioną motywem lilii – symbolem czystości. Całość osadzona jest na dwustopniowym cokole z inskrypcją.

Upływający czas i niekorzystne warunki atmosferyczne spowodowały, że stan techniczny kapliczki, pozostającej nie tylko cennym zabytkiem, ale także ważnym elementem lokalnej pamięci i duchowego dziedzictwa miasta, był już daleki od pierwotnego, a wiele jej elementów zaczęło ulegać procesowi destrukcji. Na całej powierzchni widoczna była destrukcja strukturalna kamienia, spękania i złuszczenia farby, płaskorzeźby posiadały liczne ubytki, a inskrypcja była nieczytelna. Aby ocalić zabytek dla kolejnych pokoleń, samorząd miasta podjął decyzję o przeprowadzeniu jego gruntownej renowacji.

Zakres prac przeprowadzonych przez firmę Kamień i Drewno Jakub Sperling, pod nadzorem konserwatora dzieł sztuki Doroty Narowskiej-Avonza, obejmował konserwację figury Matki Bożej Różańcowej z Dzieciątkiem oraz postumentu poprzez impregnację, uzupełnienie ubytków formy rzeźbiarskiej, hydrofobizację, uzupełnienie profili i scalenie kolorystyczne. Przeprowadzona została również renowacja baldachimu, który po zdemontowaniu oczyszczono, naprawiono i pomalowano farbami antykorozyjnymi. Celem wykonywanych prac było powstrzymanie procesów destrukcji oraz przywrócenie wartości artystycznych i historycznych obiektu, będącego żywym miejscem kultu dla mieszkańców miasta. Po przeprowadzeniu kompleksowej renowacji kapliczka odzyskała swoje walory estetyczne oraz oryginalną, historyczną formę. Całkowita wartość prac wyniosła ponad 36,2 tys. zł, z czego 15 tys. zł to dofinansowanie pozyskane przez Suchą Beskidzką z Województwa Małopolskiego w ramach konkursu pn. „Kapliczki Małopolski 2025”, a pozostała kwota to środki własne gminy.

Należy przypomnieć, że kapliczka z figurą Matki Bożej z Dzieciątkiem przy ul. Wiosennej nie jest jedynym obiektem zabytkowym odrestaurowanym w ostatnich latach przez samorząd miasta. Wcześniej dawny wygląd przywrócono między innymi grobowcowi rodziny Gawlików oraz Krzyżowi Jubileuszowemu z 1865 roku, znajdującym się na cmentarzu parafialnym, kapliczce z figurą św. Antoniego Padewskiego usytuowanej przy ul. Role oraz 160-letniej kolumnie zwieńczonej żeliwnym krzyżem, stojącej przy drodze prowadzącej na Podksięże.

Wojciech Ciomborowski

Prace remontowo-konserwatorskie kamiennej kapliczki z figurą Matki Bożej Różańcowej z Dzieciątkiem z 1893 r. w Suchej Beskidzkiej zostały dofinansowane z budżetu Województwa Małopolskiego w ramach konkursu pn. „Kapliczki Małopolski_2025"